ellendee-banner

Gezondheidsmagazine i-Sana

Migraine: ’n Bom in je hoofd

Er zijn beroemde voorbeelden in de geschiedenis van mannen die leden aan migraine. Napoleon verloor er zelfs de oorlog in Waterloo door. Sinds Julius Caesar door heftige hoofdpijn werd geplaagd en hij de geschiedenis inging als de historische migrainepatiënt, samen met de grondlegger van de psychoanalyse Sigmund Freud, wordt nog steeds naar het wonderpoeder gezocht.

Genetisch onderzoek lijkt te bevestigen dat er een gen-factor in het spel is. Vooraleer men in staat zal zijn de genetische codes die tot migraine leiden te corrigeren, zullen we wellicht weer een paar honderd jaar verder zijn. Voorlopig is het dus nog zoeken naar fenomenen, omstandigheden die aanleiding kunnen geven tot het ontstaan van migraine. Omdat geen twee patiënten identiek zijn, kan je ook geen schets maken van de typische migrainepatiënt. Vroeger dacht men dat het iets te maken had met intelligentie, of met hormonen, of met eetgewoonten, of met stress... en het kan daar wel allemaal een factor van herbergen, maar naar de hoofdoorzaak van migraine wordt nog steeds gezocht. Migraine is trouwens wel te onderscheiden van gewone hoofdpijn, want ook hiervan bestaan ontelbare varianten.

n ons land lijdt vermoedelijk een half miljoen mensen aan echte migraine. Het precieze aantal is moeilijk te bepalen, zelfs niet helemaal te schatten, omdat een aantal van deze patiënten met zijn klachten nooit naar de arts stapt. Bovendien is een groot deel van hen niet geïnformeerd over wat migraine precies is. Ze denken dat ze last hebben aan de maag, de ogen, het hoofd, de nek, maar niet dat ze het slachtoffer zijn van migraine. Dit komt vooral voor bij mensen die storingen hebben in het gezichtsveld, de zogenaamde aura: stervormige flitsende contouren knabbelen delen uit het gezichtsbeeld weg. Een doorlopende lijn wordt bijvoorbeeld op die manier onderbroken en opgevuld met „niets”. Kijk je naar een opschrift op de muur, een affiche, een langere zin, dan vallen stukken daarvan weg. Je moet wegkijken van de kwestieuze zone, om door een plaats ernaast te fixeren, het ontbrekende deel te kunnen aanvullen. Soms volgt op zo’n storing in het gezichtsveld sterke eenzijdige hoofdpijn. Soms dacht men dat enkel vrouwen last konden hebben van migraine, omdat de aanvallen sterk geconcentreerd leken op de periode: vlak voor de maandstonden en vlak voor de eisprong. Maar ook dit verhaal is maar een klein deeltje van de waarheid, want soms kon een tekort aan oestrogene hormonen een aanval uitlokken, soms ook een teveel: er zijn vrouwen die vreselijke last hebben van migraine tijdens hun vruchtbare periode, terwijl ze na de menopauze helemaal bevrijd zijn, maar het omgekeerde komt ook voor. In elk geval hebben neurotransmitters er wat mee te maken en hormonen spelen daar ongetwijfeld in mee. Bovendien hebben driemaal meer vrouwen dan mannen last van migraine, wat de link met hormonale factoren natuurlijk spontaner maakt.

Vele soorten hoofdpijn

De verschijnselen zijn in elk geval complex. Er is een vernauwd bewustzijn, geluid wordt als pijnlijk ervaren, delen van het gezichtsveld vallen weg, er is een flitsend aura, in stervorm uitgeknabbelde beelden, wat in de Middeleeuwen aanleiding gaf te veronderstellen dat men visioenen had. Een van de beroemde vrouwelijke voorbeelden is dat van Hildegard von Bingen, later heilig verklaard, een kloosternon die zich bovendien fel bezig hield met „geneeskunde en kruiden” en die uit haar „visioenen” talrijke recepten meende te mogen aflezen. Hoofdpijn kan vele oorzaken hebben, want de wetenschap houdt rekening met een tweehonderdtal soorten. Je kan ze echter wel in twee grote groepen indelen: echte migraine en spanningshoofdpijn, die zowel chronisch als acuut kan zijn. Natuurlijk kan hoofdpijn ook te maken hebben met de spijsvertering, met ontstekingen van de bovenste luchtwegen, met de ogen, met het zenuwstelsel, maar ook met de stofwisseling. Een aantal soorten is heel gemakkelijk te behandelen: het volstond sommige patiënten een hogere dosis magnesium te geven om het probleem op te lossen. Het zou dus derhalve jammer zijn zo lang te wachten met een exacte diagnose als de pijn zo eenvoudig te behandelen is. Natuurlijk geldt dit niet voor alle soorten hoofdpijn en migraine, want heb je al heel veel soorten, dan heb je nog meer individuele verschillen. Maar migraine heeft een uitsproken karakter: de aanval duurt tussen de vier en de 72 uur, er is een kloppende, bonzende of borende pijn, en vooral: is gesitueerd aan één kant van het hoofd. Daarvan is trouwens de naam afkomstig: hemicrania (de helft van de schedel). Migraine is dus iets heel anders dan de kater daags na de onvergetelijke fuif, ook niet de band rond het voorhoofd nadat je een hele avond hebt zitten internetten, ook niet de pijn in de hals nadat je friet met mayonaise en mosselen, plus een chocolademousse en een paar glazen wijn hebt gedronken, ook

niet de hoofdpijn nadat je een emotioneel gesprek had met de kinderen of met de wederhelft. Migraine moet wel onderscheiden worden van spanningshoofdpijn. Ouders kunnen bij hun kinderen die gemakkelijk over hoofdpijn klagen, testen of het om echte migraine gaat. Als ze met de vingers achteraan in de hals duwen op de plaats waar de spieren aangehecht zijn aan de schedel, en... er treedt hoofdpijn op, dan gaat het om spanningshoofdpijn en niet om migraine. Een dergelijke test kan ook bij de kaken worden uitgevoerd. Soms speelt hier een pijnlijk kaakgewricht in mee. Stress speelt bij kinderen een zeer grote rol in het hoofdpijnpatroon: overbelasting op school, emotionele conflicten, plagerijen, maar ook het vele werk dat ze na schooltijd op te knappen hebben, want veel ouders verplichten hun kinderen nog tot heel wat naschoolse activiteiten: sport, muziek, tekenen, computerlessen enz... Soms is een ontsteking van de sinussen oorzaak van hoofdpijn, maar dit kan je gemakkelijk herkennen: als de pijn verergert bij het voorover bukken, dan lijkt het eerder om een hoofdpijn door de ontsteking van de voorhoofdsholten te gaan. Natuurlijk kunnen tumoren hoofdpijn veroorzaken, maar dit is slechts in 1 op 10.000 keren het geval. Bij kinderen moet je ook altijd alert zijn als braken in combinatie met hoofdpijn optreedt, want dit kan een symptoom zijn van hersenvliesontsteking. Kinderen die in hun jeugd last hebben van migraine kunnen op volwassen leeftijd gemakkelijker het slachtoffer worden van spanningshoofdpijn. Soms treden zelfs mengvormen op: men krijgt een migraineaanval waaraan zich nadien spanningshoofdpijn vasthecht... een nog moeilijker kluwen om te ontwarren. En met kinderen moet je ook altijd uitkijken, want buikpijn en hoofdpijn zijn twee populaire kwaaltjes waarmee ze de aandacht van hun ouders opeisen. En wie heeft eens geen last van hoofdpijn nadat een of ander gerecht hem of haar niet is bevallen. Zelfs het snel eten van een heel koud gerecht, zoals ijskreem kan al het plots optreden van heel scherpe hoofdpijn tot gevolg hebben.

En de echte migraine dan?

En toch is dit een heel nare ervaring voor de patiënt want het onbegrip is vaak nog moeilijker om dragen dan de pijn van de migraine zelf. Velen beschouwen migraine nog voor een deel als een emotionele aandoening, een ziekte voor vrouwen vooral. Anderen denken dat sommigen hun migraine nodig hebben en koesteren, maar dat het hoofdpijntje wel zou overgaan met een paar flinke happen zuivere buitenlucht. Maar migraine grijpt in werkelijkheid zo erg in het leven in dat de slachtoffers alles zouden willen geven om van deze vreselijke pijn voorgoed verlost te zijn. Over het echte fenomeen van migraine zijn niet alle specialisten het eens. Volgens sommigen begint migraine met een vernauwing van de bloedvaten in de hersenen. Die vernauwing heeft tot gevolg dat er een te laag zuurstofgehalte in de weefsels ontstaat. De bloedsomloop is slim en compenseert dat met een verwijding van de bloedvaten in de halsslagaders en de hersenen. Die vaatverwijding zou oorzaak zijn van de pijn. Maar recenter onderzoek heeft aan het licht gebracht dat de veranderingen in de bloedsomloop eigenlijk niet de oorzaak zijn, maar dat de pijn in feite het gevolg is van ontregelingen in het zenuwstelsel, vooral gestuurd door de drietakzenuw aan beide zijden van het aangezicht. Als gevolg van de informatie van het zenuwstelsel komen in de bloedbaan stoffen vrij die de uitzetting van de bloedvaten veroorzaken. Lokaal ontstaat dan een soort ontstekingsreactie in het hersenvlies met pijn als gevolg. Volgens recent onderzoek zouden snelle golven van hersencellen activiteit in de cortex de migraineaanval uitlokken. Ergotamine zou daar een oplossing voor zijn. Maar mocht zo’n mirakelmiddel bestaan dan zou de helft van de Belgen juichend omhoog springen, want zo groot is het aantal mensen dat er af en toe, zeg maar zeker, éénmaal in de maand last van heeft.

Hoe wordt een aanval uitgelokt?

Het is wellicht geen eenvoudig te beantwoorden vraag, maar hoe ontstaat zo’n migraine eigenlijk? We vroegen het aan een gespecialiseerd arts. „Hoewel het onderzoek toeneemt en in sommige landen de resultaten in kaart gebracht zijn zoals in Nederland, is er nog geen eensluidend antwoord. Er zijn haast zoveel migrainesoorten als patiënten. Geen twee mensen kan je met elkaar vergelijken. Sommigen hebben baat bij het drinken van een kop sterke koffie, anderen verergeren daar hun probleem mee. In ons land is geen research verricht zoals bij onze noorderburen, maar de ervaringen daar lopen toch parallel met de bevindingen die dokters in hun praktijk opdoen. Er zijn patiënten die erg goed geholpen zijn met acupunctuur, terwijl het bij anderen helemaal niet helpt. Sommigen zweren bij homeopathie, maar bij anderen verandert er niets in hun hoofdpijnpatroon. Bij kinderen lijken deze therapieën wel meer aan te slaan, omdat ze energetisch gemakkelijker te bereiken zijn vanwege het feit dat hun lichaam nog niet zo sterk door toxines is vervuild. De energetische impuls van homeopathie heeft daar meer succes op.”

En waarom meer bij vrouwen dan bij mannen?

„Ook hier is geen zuiver algemeen antwoord voor. Het is wel gebleken dat oestrogenen een aanval kunnen versterken, zelfs uitlokken. Vrouwen die de pil nemen, lijken gevoeliger, terwijl vrouwen in de menopauze soms plots miraculeus genezen van hun migraineprobleem waaraan ze heel hun vruchtbaar leven hebben geleden. Anderzijds heeft stress zeker een invloed en omdat vrouwen een drukker bestaan hebben dan vele mannen is het logisch dat op die manier de migraines van vrouwen te verklaren zijn. Sommigen hebben op vakantie helemaal geen last van migraine.”

Volgens sommigen heeft de lever er mee te maken?

„Bij hoofdpijn kunnen alle organen van het lichaam betrokken zijn: de ogen, de oren, de bloedsomloop, de nieren, de maag en de lever. Maar er is wel vastgesteld dat mensen die vaak migraine hebben ook een middel kunnen gebruiken om de ontgiftende werking van de lever te stimuleren. Er zijn daarnaast ook mensen die heel gezond eten en toch migraine krijgen. In feite weten we het nog niet. Wel kennen we begunstigende factoren, niet de echte oorzaken die misschien later zullen ontcijferd worden als genetisch onderzoek vordert. Wel kan stress een bevorderende of uitlokkende factor zijn en dus kan je concluderen dat mensen die heel precies en nauwkeurig met hun werk omgaan gemakkelijker het slachtoffer worden van migraine.”

 

Er is dus een individuele drempel, die voor iedereen verschillend kan zijn?

„De hoogte van de drempels verschilt niet enkel, er zijn ook verschillende drempels te nemen. Je zou kunnen spreken over een soort migrainegenerator in de hersenstam waar op bepaalde prikkels over-gereageerd wordt. Neurotransmitters zijn bij zo’n migraine-aanval altijd bij de zaak betrokken. En hierin kunnen tekort aan slaap, misbruikvan alcohol, tabak, prikkelende stoffen, maar ookhormonale schommelingen, en stress een definitieve rolspelen. Van zodra de individuele drempel overschredenwordt, worden zenuwcellen in de hersenengeprikkeld die elektrische impulsen uitsturen naar dezenuwuiteinden. Er komen ontstekingsstoffen vrij ende bloedvaten gaan uitzetten. De zenuwen rondom diebloedvaten worden geprikkeld en zenden signalen terugnaar de hersenstam, nadien naar de tussenhersenenen tenslotte naar de hersenschors en dan begint pasde pijn erg te worden. Maar vooraleer die prikkelsde hersenschors bereiken, zijn andere zenuwen inhet gezichtsgebied geprikkeld en dat legt uit waaromveel migrainepatiënten een uur of wat voor een echtemigraine-aanval al een aura hebben. Bij sommigenzijn andere motorische systemen betrokken: sprekengaat moeilijker, voelen is anders, denken is vertraagd.Sommigen voelen zelfs een soort verlamming, waarbijde omgeving niet zelden denkt aan een beroerte. Of zekrijgen stijve nekspieren of stijve schouderspieren enbij anderen zijn de kauwspieren als het ware verlamd.Maar migrainepatiënten moeten wel weten dat zo’naanval zeer erg kan zijn, heftige pijn kan veroorzaken,maar helemaal niet gevaarlijk is.”

Hoe genezen?

Omdat migraine zo’n complexe ziekte is - om dan nog niet over clusterhoofdpijn te spreken die niet enkel de buitenkant van het hoofd, ook de binnenkant aantast zodat de patiënt de indruk heeft dat zijn hoofd op barsten staat - kan men ook niet over één enkele remedie spreken. Maar het is als met alle andere ziekten: liever dan naar een goede remedie te kijken, is het beter naar een goede levenswijze te kijken en na te gaan of daarmee de aanvallen niet verminderen of in duur, of in intensiteit. De lever gezond maken, zo weinig mogelijk toxische stoffen gebruiken, biogene aminen uit de voeding verwijderen (wijn, gefermenteerde kaas, chocolade, en bier schrappen) en uiteraard voldoende rust en ontspanning nemen. Gezonde buitenlucht, dagelijks een wandeling maken, niet te laat gaan slapen en stress vermijden zijn maatregelen die bij een aantal mensen zeker al tot successen moeten leiden. Preventief gezond leven en denken zijn hulpmiddelen die zeker de gezondheid ten goede komen en ook in geval van migraine nuttig zijn.

 

8899 reacties

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.